ALV-special over kwaliteit en schaarste: blijf dichtbij de inwoner

De online werkconferentie in de marge van de ALV van Divosa leverde inspirerende gespreksstof op. ‘Balanceren tussen schaarste en kwaliteit’, was de ondertitel van de bijeenkomst. Het zwaartepunt tijdens de bijeenkomst lag op financiële uitdagingen van gemeenten, maar de dagelijkse praktijk is een stuk complexer dan plussen en minnen.

Het klinkt eenvoudig: je moet weten waar je het over hebt en dan pas in actie komen. Toch is dat waar de werkconferentie in de marge van de ALV van Divosa om draaide. De gemeenten Zwolle en Tilburg lieten in genuanceerde verhalen zien hoe ze hun werkwijze in het sociaal domein omgooiden. Dat zijn ingewikkelde operaties met de nodige onzekerheden, geen van de gemeenten beweert dan ook de wijsheid in pacht te hebben. Wel leverde de bijeenkomst voldoende stof op waarmee Divosa en haar leden de komende tijd hun voordeel kunnen doen.

Gezonde organisatie

Aanleiding tot de bijeenkomst vormde het vooruitzicht van krappe budgetten in het licht van het zogeheten ravijnjaar. Maar de deelnemers lieten dat onderwerp grotendeels links liggen en focusten zich vooral op de vraag hoe ze kunnen bouwen aan een gezonde organisatie en meer kunnen inhaken op wat de inwoners en de gemeenten echt nodig hebben.

Wijkteams

Zwolle besloot het anders te gaan doen nadat vier jaar geleden de jeugdzorg met een gat van een paar miljoen bleek te zitten. In zowel jeugdhulp als Wmo is er nu een prominente rol voor de wijkteams die zich richten op zo min mogelijk uithuisplaatsingen en snellere hulp dichtbij de inwoner. Een zelfgebouwd dashboard zorgt daarbij voor goede stuurinformatie en er wordt nauw samengewerkt met de afdelingen beleid en financiën. 

Het samen duiden van informatie en samen leren is het motto. Er is onder meer geïnvesteerd in systemisch werken, in samenwerking met aanbieders en huisartsen en mede daardoor is het aantal nieuwe uithuisplaatsingen fors gedaald. De beweging van zwaardere naar lichtere vormen van hulp levert ook besparingen op. ‘Nu is het zaak om de aanpak verder door te ontwikkelen’, zei strateeg Maartje Bekkers. Zij zei verder dat de investeringen mogelijk waren door het financieel ontschotten van het sociaal domein.

Transformatief werken

Tilburg is na de laatste decentralisatiegolf gaan kijken naar wat de gemeente nodig had. Dat leverde een 'transformatieve manier’ van werken op, waarbij je investeert aan de voorkant, doelen stelt op basis van wat er nodig is en bijstuurt op basis van wat er op je af komt. Dat leidde bijvoorbeeld tot betere ondersteuning op scholen, die soms nauwelijks toekwamen aan hun kerntaak omdat veel kinderen hun eigen zorgverlening hebben. 

‘Wij denken dat het beter kan en dat transformatief werken ook beter rendeert’, zei directeur Frans Swinkels. ‘Die strategie met een heldere hypothese aan de voorkant heeft ons veel opgeleverd: geld dat je over verschillende domeinen kunt inzetten en later kunt terugzetten naar de begroting.’

Sturen op goede informatie

Tijdens de bijeenkomst werd een paar keer onderzoeker Sharon Stellaert aangehaald, die een lans breekt voor een ‘echte beweging’ in plaats van reparatie van het huidige systeem (wat eigenlijk al jaren praktijk is). Divosa-voorzitter Victor Everhardt sloot zich hierbij aan en onderstreepte het belang van sturen op goede en betrouwbare informatie. 

‘Die opgave voelen we wel, het anders werken vraagt iets van houding en gedrag en van leren en ontwikkelen. Zwolle en Tilburg laten zien hoe belangrijk het is om op goede informatie te sturen, onze leden daarbij te bevragen en ook te voorkomen dat we dingen dubbel doen. Ook zie ik mogelijkheden om inwoners - de civil society - actief in veldwerk te betrekken waardoor de werkdruk onder ambtenaren kan worden verlicht. Al met al volop kansen om op te pakken de komende tijd.’