Leiderschap in beweging: terugblik op de Spoor 3-najaarsbijeenkomst

Op 7 november 2025 kwamen teamleiders werk & inkomen uit het hele land samen voor de Spoor 3-najaarsbijeenkomst. Een ochtend vol herkenning, uitwisseling en verdieping rondom leiderschap, professionele identiteit en maatwerk in een continu veranderende context.

Professionele identiteit & leiderschap

Een van de hoogtepunten van de bijeenkomst was de sessie van dr. Wiljan Hendrikx (NSOB) over professionele identiteit, leidinggeven en maatwerk. Hendrikx ging in op vragen als:

• Wat betekent professionele identiteit voor publieke professionals en hoe beïnvloedt dit je dagelijkse werk?
• Hoe geef je leiding aan professionals en stimuleer je tegelijkertijd ruimte voor eigen afweging en maatwerk?
• Welke waarden en gedragsankers zijn cruciaal voor effectieve besluitvorming en leiderschap?

Teamleiders reflecteerden op hun eigen rol, hun uitdagingen als middenmanager en hoe zij het vertrouwen en de betrokkenheid in hun teams kunnen vergroten. De sessie liet zien dat professioneel leiderschap draait om balans: richting geven, ruimte bieden én maatschappelijke waarde realiseren.

Lessen uit tien jaar decentralisaties

Dr. Joris van der Voet en dr. Bernard Bernards (Universiteit Leiden) deelden inzichten uit bijna tien jaar onderzoek naar de decentralisaties in het sociaal domein. Hoofdpunten:

• Samenwerking en integrale dienstverlening zijn verbeterd.
• Maatwerk blijft een uitdaging, mede door budgetten en regels.
• Psychologische veiligheid en teamleren zijn cruciaal voor duurzame verandering.

Leiderschap in het sociaal domein vraagt meer dan sturen op resultaten: het vraagt om visionair, architect én bodyguard zijn. Teamleiders geven richting, vertalen de bedoeling naar concreet werk en bewaken de sociale veiligheid die professionals nodig hebben om te kunnen leren en experimenteren.

Professionals willen het goede doen voor inwoners, maar hebben duidelijkheid én ruimte nodig om maatwerk te leveren. De praktijk laat zien dat regeldruk daarbij een hardnekkige belemmering is. Een van de oorspronkelijke doelen van de decentralisaties — minder regels — is niet gehaald. In de dagelijkse uitvoeringspraktijk roept vrijwel elke situatie om een extra regel of procedure. Dat stapelt, maakt het werk complex en vergroot het risico dat professionals zich juist minder zeker voelen over hun handelingsruimte. Regeldruk verminderen begint daarom niet bij nóg meer regels, maar bij leiderschap: uitleg geven, samen afwegen, ruimte scheppen en keuzes expliciet maken.

Een opmerkelijke eyeopener uit het onderzoek is dat verschillen binnen gemeenten vaak groter zijn dan verschillen tussen gemeenten. De manier waarop teams werken, hoe leiding wordt gegeven en hoe ruimte wordt ervaren, blijkt dus sterk lokaal te verschillen. Dit onderstreept dat teamleiders een cruciale sleutelpositie hebben: hun keuzes, stijl en rolopvatting bepalen in hoge mate hoe professionals hun werk kunnen doen.

Werkplaatsen Spoor 3: van theorie naar praktijk

In interactieve workshops gingen de deelnemers met trainer Pieter van Goinga praktisch aan de slag met vragen als:

• Hoe geef je vertrouwen en ruimte aan je team?
• Welke gedragsverandering vraagt dit van jou als leidinggevende?

Er werden concrete acties en praktijkvoorbeelden uitgewisseld, waarmee teamleiders direct aan de slag kunnen in hun eigen teams en arbeidsmarktregio’s. Wil jij leren over deze inspirerende praktijkvoorbeelden? Lees dan hier verder! 

Wat zijn na deze ochtend enkele kerninzichten voor teamleiders?

• Leiderschap vraagt om visionair, architect en bodyguard zijn: richting geven, verbinden en sociale veiligheid bewaken.
• Professionals willen het goed doen, maar hebben duidelijkheid en ruimte nodig om maatwerk te leveren.
• Regeldruk kan belemmerend werken; begeleid medewerkers door uitleg en betrokken afwegingen, niet door nieuwe regels op te leggen.

Vooruitblik

In 2026 zetten we het leren met elkaar voort via werkplaatsen rondom arbeidsmarktregio’s, met als doel gezamenlijke ontwikkeling en uitwisseling binnen teams en gemeenten. Interesse? Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief.