Het woud van goede bedoelingen

Er is een oerwoud dat gekapt mag worden. Het groeit niet in Zuid-Amerika, maar gewoon hier: het woud aan regelingen en terugvorderingen. Het kabinet wil de bijl erin zetten. Dat vind ik een uitstekend idee. Vereenvoudiging is hard nodig, en investeren in preventie en gezinnen is verstandig.

Maar, terwijl de motorzaag warmdraait, dringt zich één vraag op: is dit genoeg? Voor mensen die elke maand moeten schrapen om rond te komen, zijn plannen voor eenvoud straks mooi, maar nu onvoldoende. Wie zijn energierekening niet kan betalen – zelfs met meerdere banen – heeft vandaag hulp nodig. En we weten allemaal: een eenvoudiger stelsel is volgend jaar nog geen realiteit.

Een duidelijke opdracht: een toereikend bestaansminimum

De Commissie Sociaal Minimum heeft na zorgvuldig onderzoek een ongemakkelijke conclusie getrokken: het bestaansminimum in Nederland is ontoereikend. Daar ligt een heldere opdracht voor het Rijk. Een toereikend bestaansminimum voorkomt dat mensen door het ijs zakken. En het voorkomt dat gemeenten voortdurend achter de feiten aanlopen.

Want laten we eerlijk zijn: gemeenten zijn te vaak bezig met gaten dichten. Met symptoombestrijding. De uitgaven aan bijzondere bijstand zijn de afgelopen jaren fors gestegen. En de vragen aan gemeenten zullen alleen maar toenemen. Zeker als de WW wordt verkort tot één jaar en als in 2027 een grote groep Oekraïense ontheemden de bijstand instroomt. 

Papier is geduldig, gemeenten niet

Om mensen goed te ondersteunen hebben gemeenten voldoende én voorspelbare middelen nodig. Geen incidentele potjes, geen eenmalige impulsen, maar structurele financiering die past bij de opgave.

Het regeerakkoord sluit op papier aan bij de koers die Divosa vaart: domeinoverstijgend werken, een sterke sociale basis, een duidelijke focus op meedoen bij de integratie van statushouders. Het kabinet heeft veel aandacht voor demografische ontwikkelingen en de vraag hoe we de maatschappij betaalbaar en draaiend houden. Dat ligt in lijn met ons jaarplan en stemt voorzichtig positief. Maar woorden zijn nog geen budgetten. En zonder budgetten blijven woorden vooral… woorden.

Na de bijl volgt de balans

Het hoofdlijnenakkoord is momenteel nog aan verandering onderhevig. Dat geeft onze impactanalyse op de uitvoering in het sociaal domein een voorbehoud. De grote lijnen van dit minderheidskabinet kunnen we echter al zien. Wat dit voor gevolgen heeft voor bestaanszekerheid, arbeidsmarkt, asiel, migratie en participatie, lees je in onze analyse op onze website.