Prioriteiten prioriteren: wanneer is de rek eruit?

‘Eigenlijk staan we er financieel best goed voor.’ Ik knipperde even met mijn ogen toen een manager in het sociaal domein me dit vorige week vertelde. Ze hielden geld over, de reserves waren op peil en vacatures werden zowaar ingevuld. In een landschap waar de noodklokken harder luiden dan de kerkklokken, was dit gesprek een absolute uitzondering.

De schijn bedriegt

Hoe kan dat? Soms is het een kwestie van een welvarende historie of toeristische inkomsten. Maar vaker ligt het aan minder gebruik van gemeentelijke voorzieningen, voorzichtig begroten, onverwachte meevallers of onderbesteding van tijdelijke middelen. Ik hoor vaker de andere kant: er blijft geld over omdat er simpelweg geen personeel is om het uit te geven. Taken blijven liggen en de druk op de medewerkers neemt alleen maar toe. De luxe van een overschot is dan een schrale troost voor een team dat op zijn tandvlees loopt.

Prioriteiten prioriteren

Gemeenten hebben er stapels taken bij gekregen – van energietoeslag tot vluchtelingenopvang – terwijl de middelen en de uitvoeringskracht ver achterblijven. Onderzoek bevestigt wat wij in de praktijk al een tijdje en steeds meer voelen: meer dan 80% van de gemeenten stevent af op rode cijfers. Het gevolg? We zijn niet meer gewoon aan het prioriteren, we zijn onze ‘prioriteitenlijstjes aan het prioriteren’, zoals iemand het treffend verwoordde.

De grens van de rek

Wat me zorgen baart, is de houdbaarheid; managers die ik spreek, hebben het meer dan ‘lekker druk’. ‘Ik houd dit geen vijf jaar meer vol’, verzuchtte een manager onlangs. We zijn in Nederland hard op weg om gemeenten en hun mensen uit te putten. Bij Divosa agenderen we deze overbelasting continu; we pleiten voor een takenpakket dat in balans is met de middelen. Want achter elk financieel tekort zit een menselijk tekort: medewerkers die de sfeer zien verschralen en de inwoner niet meer de aandacht kunnen geven die nodig is.

Herken jij de luxe van de 'rijke gemeente', of ben je in jouw team ook vooral bezig met het prioriteren van de prioriteiten? Ik ben benieuwd hoe jij de rek erin houdt.