Samenhang 3 decentralisaties

Wie als sociale dienst nog iets wil betekenen voor kwetsbare groepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, moet op zoek naar de dwarsverbanden tussen de Participatiewet, de Wmo en de jeugdzorg.

Stand van zaken

Het Rijk geeft gemeenten steeds meer taken en verantwoordelijkheden. Het kabinet Rutte-Asscher:

  • Hevelt de begeleiding, ondersteuning en verzorging uit de Awbz per 2015 over naar de Wmo. Vanaf 2014 vervalt bovendien de aanspraak op dagbesteding en wijzigt de aanspraak op persoonlijke verzorging.
  • Legt de uitvoering van de Participatiewet vanaf 2015 (voor WWB, voormalig Wajong en Wsw) bij gemeenten. (Hoewel het Sociaal Akkoord van 11 april ook een rol voorziet voor werkgevers, werknemers en regionale structuren);
  • en maakt gemeenten per 2015 verantwoordelijk voor de jeugdzorg. Het gaat hier om de provinciale jeugdzorg, de jeugdbescherming en -reclassering, de jeugd-ggz en de zorg voor licht verstandelijk gehandicapte jeugd.

De veranderingen gaan gepaard met forse bezuinigingen. Op de Awbz structureel 1,7 miljard, op de Participatiewet 1,8 miljard. En op de jeugdzorg 450 miljoen. Bekijk ook deze Divosa-factsheet (pdf, 269 KB) over het regeerakkoord.

Wat vindt Divosa?

De decentralisatie van de Awbz en de decentralisatie van de jeugdzorg vormen een grote uitdaging voor gemeenten. Niet alleen komen er nieuwe taken op gemeenten af, de bezuinigingen zijn fors. Gemeenten moeten dus meer gaan doen met minder geld en de eigen kracht van burgers aan gaan spreken.

Maar zijn ook kansen. Voor het eerst krijg één partij, de gemeente, zeggenschap over praktisch het hele sociale domein. De decentralisaties maken het gemeenten mogelijk dwarsverbanden te leggen tussen de Wmo/Awbz, de jeugdzorg en het domein van werk en inkomen. Dat betekent: inzetten op preventie en ondersteuning bundelen en efficiënter aanbieden.

Ook voor sociale diensten betekent dit een omslag, want ook zij zijn regelmatig actief in dezelfde wijken en bij dezelfde gezinnen als hun collega-professionals van zorginstellingen. Ook bij sociale diensten staat participatie en eigen kracht centraal. En ook sociale diensten zijn door forse bezuinigingen op het participatiebudget genoodzaakt om goedkoper te werken en op zoek te gaan naar dwarsverbanden. Om te schakelen en verbinden.

Voor sociale diensten ziet Divosa vooralsnog de volgende winstpunten die zij in samenwerking met hun partners uit zorg en welzijn verder kunnen uitwerken:

  1. Er is winst te halen - in geld, maar ook in prestaties en menselijk geluk - als maatschappelijke professionals bij het uitvoeren van verschillende regelingen intensiever samenwerken voor klanten met meervoudige problematiek. Denk aan een gezamenlijke diagnose en aanpak.
  2. Gemeenten moeten vaker een beroep doen op de eigen kracht van mensen.
  3. Er zit een overlap in de doelgroep van de arbeidsmatige Awbz-dagbesteding en de sw-beschut werk. De decentralisaties bieden gemeenten de ruimte om dit beter in te richten. 
  4. Gemeenten kunnen mensen met een uitkering als vrijwilliger inzetten voor het voorzieningenpakket van de Wmo. Zo betekenen ze iets voor anderen en leveren een tegenprestatie voor hun uitkering.
  5. Gemeenten kunnen aanbieders van zorg- en welzijnsactiviteiten en andere diensten vragen om leerwerkplekken of banen voor mensen met een uitkering (social return on investment). 

Wat doet Divosa? 

  • Divosa verspreid actief informatie via haar website, nieuwsbrief, ledenblad en twitteraccount. Het gaat om gemeentelijke voorbeelden en informatie over wettelijke kaders, financiën en relevante ontwikkelingen.
  • Divosa brengt leden bij elkaar om kennis & ervaring op dit terrein te delen.
  • Divosa bundelt en verspreidt effectieve methodieken voor klanten met meervoudige problematiek via www.interventiesnaarwerk.nl.

Achtergrondinformatie


Wetgeving: wat wordt er verwacht van gemeenten?

Het kabinet Rutte-Asscher is bezig de nieuwe decentralisatiewetten voor het domein werk & inkomen en zorg voor te bereiden. De basis van die wetsvoorstellen is het Regeerakkoord 'Bruggen Slaan'. De belangrijke documenten in vogelvlucht:

Een start maken met de samenhang

Feiten, cijfers & cases: over wie gaat het eigenlijk?

Visie: hoe kun je de samenhang vormgeven?

Kernwoorden bij de samenhang tussen de drie decentralisaties zijn: eigen kracht, zelfredzaamheid, sociale samenhang, participatie en integraliteit. Ook veel gehoord: 1 mens, 1 plan, 1 hulpverlener en: van indiceren naar vraaggericht werken.

Voorbeelden: hoe pakken anderen dat op?

Kennis & tools voor ... opdrachtgeverschap (de regisseurrol van gemeenten)

De decentralisaties vragen dat gemeenten samenwerken met veel verschillende partners op veel verschillende niveau's. Hoe doe je dat? 

  • Sprank-artikel over de gemeente als regisseur: En ... actie! (pdf, 175 KB)
  • Hoe ontwikkel je als gemeente een gedragen visie en hoe vertaal je die naar de uitvoering. Bondgenoten in decentralisaties (pdf, 441 KB) zet tips en adviezen op een rij. (Voor de liefhebber van managementliteratuur).
  • De Handreiking Opdrachtgeverschap laat de voor- en nadelen zien van alle mogelijke inkoopmodellen van zorg en ondersteuning. Inzetten op samenwerking tussen aanbieders? Op concurrentie? Of toch maar iets daar tussenin? Voor elke gemeente liggen andere keuzes voor de hand.
  • Speel met partners het spel 'Van verzorgingsstaat naar activeringsstad' (pdf, 1,3 MB) dat is ontwikkeld door onderzoekers van de Vrije Universiteit. Het spel is een krachtige kick-off om de samenwerking in een gemeente te agenderen. Spelleider van de universiteit kunnen het proces kostenloos begeleiden, omdat zij benieuwd zijn naar de uitkomsten van gemeentelijke discussies.
  • Bestuurlijk aanbesteden is een manier om in complexe markten een samenwerkingsrelatie op te bouwen met veel verschillende partners. De paper Bestuurlijk aanbesteden: waar komt het vandaan, wat is het en waar gaat het heen? beschrijft wat het is
  • De gemeente Maassluis heeft gekozen voor maatschappelijk aanbesteden. Bekijk presentaties, achtergrondstukken en filmpjes op hun site over De Betrokken Stad

Kennis & tools voor... intensiever samenwerken met welzijn en (jeugd)zorg (Multi-problematiek!)

Hoe kun je de groep mensen die kampen met meerdere problemen en meerdere zorgvragen integraler ondersteunen?

Kennis & tools voor ... inzet op eigen kracht

Hoe zet je mensen in hun kracht? Waar help je en waar geef je alleen een zetje?

Kennis & tools voor ... overlap dagbesteding en SW benutten

  • Startpunt voor de denkwijze is het rapport van de commissie Westerlaken (pdf, 127 KB) die najaar 2011 adviseerde om de dagbesteding gericht op werk en de SW voor beschut werk in samenhang te organiseren (zie pagina 18).
  • Hoe maak je een inschatting van de huidige doelgroep voor (arbeidsmatige) dagbesteding in je eigen gemeente? Download de landelijke analyse van Movisie en pas die toe op lokale ciz-gegevens (pdf, 588 KB, zie sheet 10 voor een korte handreiking).
  • Waar liggen raakvlakken tussen het SW bedrijf en arbeidsmatige dagbesteding (AWBZ/Wajong) en welke winst is te behalen door samenwerking? Bureau Hiemstra & De Vries besprak het tijdens een netwerkbijeenkomst met Cedris, Divosa en directeuren van sociale diensten, sw-bedrijven, zorginstellingen. Download het verslag van de bijeenkomst (pdf, 451 KB)
  • Welke rol kan het sw-bedrijf spelen in de nieuwe constellatie? Maassluis liet BMC vier scenario's uitwerken (download het rapport, pdf 3,3 MB). Moet het sw-bedrijf focussen op re-integratie, op de combi dagbesteding/beschut werk of juist een wijkgerichte aanpak ontwikkelen in de vorm van een wijkwerk- of wijkwelzijnsbedrijf?

Kennis & tools voor ... een betere koppeling tussen Wwb en Wmo

Kennis & tools voor ... Social return on investment

Kennis & tools ... Hoe vertel je het je partner(s) (communicatie)

  • Dit filmpje legt leuk en verhelderend uit waar het in de decentralisaties om gaat. Een goede inleiding voor bijeenkomsten met partners, bestuurders en/of personeel.