Armoede en sociale uitsluiting

Armoede is een complex fenomeen waarin de dimensies van inkomen, gezondheid, opleiding, zelfredzaamheid en mogelijkheden tot participatie een belangrijke rol spelen. Armoede in brede zin betekent sociale uitsluiting!

In Nederland leeft op dit moment ongeveer 9% van de huishoudens op of rond de armoedegrens (CBS, 2009). Volgens datzelfde CBS neemt de armoede alleen maar toe (CBS/SCP, december 2011).

Stand van zaken

  • Meeste kans op armoede bij eenoudergezinnen en niet-westerse allochtonen
  • Lage inkomens hebben relatief hogere vaste lasten en moeten vaker schulden maken
  • Relatief veel minderjarige kinderen met kans op armoede
    Dit zijn een aantal conclusies uit het CBS rapport “Lage inkomens, kans op armoede en uitsluiting 2009”.

Divosa hanteert de brede definitie van armoede. Daarin leidt armoede tot sociale uitsluiting en de beperking van participatie en zelfredzaamheid. Armoede is niet alleen een financiële norm of grens, maar wordt ook bepaald door gezondheid, opleiding, achtergrond en kansen op de arbeidsmarkt. Gemeenten hebben de mogelijkheid om de positie van deze doelgroep te verbeteren en bij te dragen aan het bevorderen zelfredzaamheid, participatie en een positief toekomstperspectief.

Maatwerk zonder meerwerk: Divosa-monitor deel 2

Het tweede deel van de Divosa-monitor 2010 onderzoekt hoe gemeenten op het gebied van lokaal armoedebeleid hun beleidsvrijheid invullen, hoe zij het niet-gebruik tegengaan en wat hun geschatte uitvoeringskosten zijn. De Divosa-monitor vind u op deze site onder publicaties.

Wat vindt Divosa?

Het lokale beleid van gemeenten richt zich steeds meer op het bevorderen van onafhankelijkheid, zelfredzaamheid en participatie. Realisatie van deze doelen zijn alleen mogelijk als de gemeenten samenwerking zoeken met maatschappelijke partijen die deze doelgroep ondersteunen en daarbij over de eigen grenzen heen kijken. Integraal en samenwerking zijn hierbij twee kernpunten. Het sluiten van armoedecoalities (bijvoorbeeld van de gemeente Utrecht) is hiervan een duidelijk voorbeeld vindt Divosa.

Armoedebeleid is een van de weinige beleidsterreinen waarover gemeentelijke bestuurders nagenoeg eigen zeggenschap hebben. Divosa pleit  voor vereenvoudiging en versimpeling van beleid. We moeten niet vasthouden aan 417 soorten minimabeleid. Zeker in tijden van economische krapte is vindingrijkheid een belangrijk goed. Zoek partners, benut ICT-mogelijkheden, vereenvoudig formulieren en leer ook van elkaar. Een voorbeeld hiervan is gemeente Den Bosch met het project Minder regels, meer service, waarbij alle werkprocessen en formulieren efficiënter zijn ingericht. Ook Arnhem werkt met de bundeling van voorzieningen achter de Gelre-pas succesvol.

Armoede is meer dan een financieel probleem. Vaak is sprake van een cumulatie van armoederisico’s: bijvoorbeeld gezondheidsproblemen en schuldenproblematiek. Gemeenten hebben juist de mogelijk om op lokaal niveau maatwerk te leveren, maar daarvoor is wel een sluitende aanpak nodig.  Het in kaart brengen van de witte vlekken, dubbelingen en ingewikkelde processen kan juist op gemeentelijk niveau plaatsvinden. Het terugdringen van armoede is niet alleen een taak van de gemeente, maar zij is wel regievoerder. Belangrijk is ook het benutten van alle mogelijke vindplaatsen, om het niet-gebruik terug te dringen en mensen vroegtijdig te ondersteunen maar ook om effectiever armoede te bestrijden.

Wat doet Divosa?

  • Kennisbevordering voor de leden, door het publiceren en delen van good practices
  • Het mede-realiseren van de armoedebenchmark van BMC, om het lerend vermogen te bevorderen en innovatie op het terrein van bestrijding van armoede te stimuleren
  • Actief participeren in overlegsituaties voor vereenvoudiging van dienstverlening
    Divosa is voorstander van het hergebruiken van gegevens die al bekend zijn bij gemeenten, UWV, belastingdienst, SVB etc. Om de technische, juridische en beleidsmatige mogelijkheden te onderzoeken en te stimuleren worden gemeenten ondersteund en deze kennis breed gedeeld. Voorbeelden zijn het gebruik van een armoedemonitor, minima-effectrapportages en koopkrachtberekeningen.
  • Deelnemen aan intergemeentelijk overleg, zoals ambtelijke werkgroepen en projecten om gemeenten te adviseren m.b.t. het lokale of regionale minimabeleid. Vaak ondersteunen we nieuwe initiatieven.

Goedkopere energie voor minima

In 2009 is in opdracht van Divosa de haalbaarheid onderzocht van collectieve inkoop van Energie voor de Sociale minima in Nederland, waaronder bijstandsgerechtigden en personen met een minimum inkomen van maximaal 130% van het minimumloon. In Nederland vallen ca. 900.000 huishoudens onder deze definitie, waarvan 225.000 huishoudens woonachtig zijn in de G4. In totaal leven 662.000 huishoudens op bijstandsniveau, waarvan circa 150.000 huishoudens woonachtig zijn in de G4. Besloten is dat de G4 het project uitvoert en Rotterdam namens de G4 de Europese aanbesteding trekt. Doelen zijn: de begeleiding van de sociale minima bij de aankoop van energie en verlaging van de kosten, korting voor minima en bewustwording en de gedragsverandering bij het energieverbruik en het voorkomen van schuldproblematiek. Verder willen G4 en Divosa vooral op duurzame energie inzetten en wordt aandacht gegeven aan maatregelen m.b.t. social return.

In 2011 heeft een aanbestedingsprocedure plaatsgevonden en zijn ambtelijk gesprekken gevoerd met energiebedrijven. De verwachting is dat begin 2012 ook bestuurlijke instemming plaatsvindt waarna de G4 in het voorjaar met een aanbod komen richting de eigen inwoners.  Alle overige gemeenten in Nederland krijgen vervolgens mogelijkheid zich in een later stadium aan te sluiten bij de Raamovereenkomst(en).

Voor nadere informatie over de rol van gemeenten kunt u contact opnemen met de heer Marcel Castelijns van de gemeente Rotterdam (tel. 010 - 453 35 31 of e-mail m.castelijns@sozawe.rotterdam.nl of met Hidde Brink van Divosa (06-1393 5109 en brink@divosa.nl)

Meer informatie over de aanbesteding staat in het aanbestedingsdocument Energie Sociale Minima (pdf, 267 KB)

Achtergrondinformatie