Wij zijn de geluksmachine

In mijn Groningse studietijd analyseerden we beleid door 'doelbomen' te tekenen. Maatregelen leiden tot 'tussendoelen'. En die helpen om een hoger doel te bereiken. De top van onze doelbomen was steevast 'iedereen gelukkig'. Studentikoze meligheid. Totdat de minister-president aankondigde dat hij ‘de geluksmachine’ ging uitzetten.

Vakkundige 'framing', die geluksmachine. Wanneer je de overheid beschrijft als een éénarmige bandiet, wordt het vanzelf raar om extra euro's door het gleufje te duwen. De overheid maakt immers geen geluk. Dat doe je zelf. Met vrienden en familie. Door wat je bent en wat je doet. Geluk zit tussen de oren. Toch?

En stond de geluksmachine eigenlijk wel aan? Ik dacht van niet, maar twijfel nu. Geluk kun je namelijk meten. In internationale vergelijkingen halen we altijd de top-tien, vlak achter de Scandinavische landen. We horen bij de gelukkigste volken ter wereld. En er blijkt een ijzersterk verband tussen geluk en goede publieke voorzieningen als onderwijs, zorg en sociale zekerheid. Zo bezien is het meteen zorgelijk als iemand de machine uit wil zetten.

De geluksmachine, dat zijn wij dus. De malaise die wij voorkomen, de kansen die wij scheppen: het zijn rechtstreekse bijdragen aan het bruto nationaal geluk. Het Sociaal Cultureel Planbureau maakte deze maand deprimerende staartdelingen over de machine. Extra geld maakt onderwijs, zorg en veiligheid vooral duurder. Niet beter. Ze zeiden niks over werk en inkomen, maar ik vrees vergelijkbare conclusies.

Het is onze verantwoordelijkheid – maar zeker ook die van de premier – om van het beschikbare geld zoveel mogelijk geluk te maken. Het kan zijn dat het soberder moet, maar we gaan voor het grootste geluk. Want wij zijn de geluksmachine. En niemand zet ons uit!