Weinig visie op het vak

De inspectie voor de volksgezondheid inspecteert met het mes tussen de tanden. Dus stel je voor wat het betekent als in een inspectierapport over je eigen streekziekenhuis staat dat er weinig oog is voor professionaliteit, weinig visie op het vak, weinig aandacht voor kennisontwikkeling, weinig borging daarvan in de organisatie. En dat er weinig draagvlak is voor methodisch werken met bewezen effectieve methoden.

Het huis zou te klein zijn. De kranten schrijven over kwakzalverij. Patiënten dienen schadeclaims in en zorgverzekeraars willen geen nieuwe contracten. De bestuursvoorzitter kan op zoek naar ander werk (en vindt dat waarschijnlijk ook), de raad van toezicht blijft aan in afwachting van nader onderzoek, maar moet ook vertrekken als de onvermijdelijke Commissie Lemstra een inktzwart vonnis velt. En afhankelijk van de mensenlevens die zoveel gebrek aan professionaliteit inmiddels gekost heeft, volgt sluiting van het ziekenhuis of overname door de professionelere buren.

Gelukkig staan deze dingen niet in een rapport over streekziekenhuizen. Het is de kritische kern van de ‘nulmeting’ vakmanschap bij sociale diensten, die Regioplan in opdracht van het Ministerie van SZW heeft verricht. Gek genoeg veroorzaakt zo’n rapport in onze wereld geen rel. Tenminste: ik heb geen verhalen gehoord over wethouders die moesten aftreden vanwege dit rapport, of van hoge ambtenaren die alles in het werk moesten stellen om de publieke verontwaardiging te keren.

Het voert te ver om te doen alsof het allemaal kommer en kwel is, in onze sector. Mensen bij sociale diensten zijn praktisch ingesteld en doen meestal geen domme dingen. Wie werkt bijeen sociale dienst, is meestal goed opgeleid, gretig om nieuwe dingen te leren en ambitieus in zijn werk. En in de afgelopen jaren kwam er steeds meer erkenning voor het belang van methodisch werken en voor de waarde van onderzoek. Dat belooft dus wat!

Maar ondertussen is er reden voor bezorgdheid. En er is ook schade. Hoe denken we eigenlijk dat het komt dat er zo snel politieke overeenstemming ontstond om zo zwaar te bezuinigen op het participatiebudget? Eén van de redenen is dat te veel Haagse politici er van overtuigd zijn dat re-integratie weinig oplevert. Meer systematische aandacht voor bewezen effectieve werkwijzen had kunnen helpen. En wat hebben we eigenlijk te bieden aan onze klanten, die rekenen op onze professionaliteit en daarvoor geen enkel alternatief hebben? En tenslotte: als we trots zijn op ons werk, is dat dan vanwege ons vakmanschap?

Ik denk dat we het samen kunnen verbeteren. Door tips en trucs uit te wisselen, zoals in dit boekje gebeurt. Professionals houden elkaar scherp. En terecht: een vak is gedeeld eigendom van vakmensen samen. Zij bepalen wat een professional moet kunnen. Samen bepalen we de standaards. Zeggen we wat ons vakmanschap voorstelt. Dat moeten we. Dat willen we. Want het wordt tijd om een vak te leren.

(Voorwoord voor het boekje 'Tijd voor een vak!' dat deze maand werd meegestuurd met de *Sprank en dat mooie lectuur is onder een natte voortent of zonovergoten parasol)