Koning Klant

Mijn moeder is een bakkersdochter. Het piepkleine Gieterveen bood in de jaren '50 plaats aan maar liefst drie bakkers. Klantenbinding stak nauw. Het kon dus gebeuren dat oma brood verkocht van haar eigen tafel. "Is het erg als het al is gesneden?" En vaak was er dan ook al voor gebeden. De klant is immers koning.

De klant is vooral koning als de markt slecht is. Elke cafébaas, aannemer of consultant moet weten wat zijn klanten willen. Maar in slappe tijden bepaalt deze vraag het verschil tussen overleven en op de fles gaan. Wie zijn afnemers werkelijk begrijpt, floreert ook nu. Crisis maakt klanten koning.

Zo bezien is 'klant' voor de sociale dienst een maffe metafoor. Onze 'klanten' hebben geen keuze. We hebben meer klanten dan we willen, juist in slechte tijden. We willen ook niet dat ze afnemen: ze kosten ons geld. Niet echt een sterke prikkel dus voor dienstverlening. Een maand wachttijd, formulieren en een bevoogdende ondertoon: mijn oma zou het niet durven. Haar klanten waren koning. Die van ons onderdanen.

Wij kunnen elkaar tobberige vragen stellen als: 'zou je door je eigen sociale dienst geholpen willen worden'? Maar we kennen het antwoord: 'Voor geen goud!'. Het is net als met ziekenhuizen: blijf er weg. De meeste Sprank-lezers lukt dat prima: ze komen nooit aan de verkeerde kant van het loket.

Het woord 'klant' is verwarrend. Of je er nu uitkeringsgerechtigden, werkgevers, collega's of politici mee bedoelt. Het woord kan gemist worden. Als je werkt bij de sociale dienst, doe je belangrijk werk. Hopelijk uit overtuiging. Niet voor Koning Klant, maar voor mensen die het zonder onze hulp niet redden. En voor de gemeenschap die we dienen. Dat is koninklijk werk, ook zonder Koning Klant.