Divosa voorjaarscongres 2010: Scherp aan de wind
De wind waait ... We hebben hem tegen ... En hard ook! Hoe voorkomen we dat wij èn onze klanten aan lager wal raken? Hoe varen we scherp aan de wind?
De arbeidsmarkt zit dit jaar in een diepe malaise. Elke dag melden zich honderden werkzoekenden op de Werkpleinen. Ouderen die na twintig jaar hun baan verliezen. Jongeren die geen start kunnen maken. Mensen die hun plannen in duigen zien vallen en hun schulden zien oplopen. Mensen die twijfelen: kom ik ooit weer aan het werk.
Deze mensen, samen met de mensen die al zo lang op ons rekenen, zij doen nu allemaal een beroep op onze professionaliteit. Meer dan ooit heeft onze klant ons nodig! En wij, als managers op het terrein van werk, inkomen en participatie, kunnen niet anders dan alle zeilen bijzetten.
Maar dat is niet alles. De crisis heeft ook een financiële krater geslagen. De druk op de publieke middelen neemt toe. Rijksambtenaren hebben de opdracht draconische bezuinigingen voor te bereiden. Meer dan ooit zullen wethouders en ambtenaren samen keuzes moeten maken: Hoe halen we het hoogste maatschappelijk rendement uit elke euro die we kunnen besteden?
Zoiets vergt stuurmanskunst. Drive. En ... een snufje Fryske nuchterheid en doorzettingskracht.
3 juni / 10:10 - Johan Schaberg
Over varen en managen; het avontuur tegemoet
Ondernemer en auteur
Johan Schaberg is zeiler én slechtweermanager en ziet vele overeenkomsten tussen deze takken van sport. Wie met tegenwind moet zeilen, heeft ten eerste last van drift. In organisaties is dat de energie van het gemopper. Gemopper op het kabinet, de wethouder, de medewerker… Wie met drift te maken krijgt moet dat neutraliseren om verder te kunnen komen. Op een schip zijn daar kiel en zwaard voor. In een organisatie heeft het management de taak om negatieve energie te neutraliseren.
Wie scherp aan de wind vaart, mag op een zeilboot de touwtjes niet al te strak aantrekken. Schaberg waarschuwt voor zeilers én managers die dat wel doen: “Je moet de touwtjes juist zo los mogelijk maken, tot op het punt dat de zeilen beginnen te lubberen.” Ook in een organisatie moet een manager de medewerkers zoveel mogelijk vrijheid geven. Zelf zit de manager achterin de boot om een oogje in het zeil te houden. “Wie zeilt moet het tuig het werk laten doen.”
“Wind is wind”, zegt Schaberg tot slot. “Het wordt pas tegenwind als je er tegenin wil.” Of anders gezegd: het zijn de managers met een doel en een missie die nu tegenwind ervaren. Maar of dat een probleem is? Nee! Want zowel op het water als in een organisatie kun je de elementen naar je hand zetten. En wie daar in slaagt en bij zijn doel uitkomt, die heeft het meeste plezier. Schaberg geeft daar nog een tip bij: “Je moet genieten van de snelheid die je aan het maken bent.”
Johan Schaberg from Divosa on Vimeo.
3 juni / 10:30 - Carl Rohde
Waar is de wereld mee bezig? Hoe ziet onze horizon eruit?
Trendwatcher en cultuursociologisch onderzoeker Universiteit van Utrecht
Lector Marketing Management Fontys Hogeschool
Trendwatcher Carl Rohde start met een internationaal beeld. De wereld is plat geworden. Vroeger konden de westerse bedrijven de hele wereld over. Nu kan iedereen dat, dank zij globalisering. De westerse middenklasse heeft het moeilijk. Deze valt uiteen in een deel dat zich redt en een verpauperde klasse met weinig koopkracht. Mensen in landen als India die voorheen weinig kansen hadden, kunnen nu zaken doen met bedrijven in het westen. Een voorbeeld van empowerment.
Het tweede beeld dat Carl Rodhe schets is die van wantrouwen, boosheid en cynisme. De financiële wereld is niet meer te vertrouwen. Het begrip solidariteit is aan het veranderen. Werken voor het algemeen belang bestaat niet meer. Het is alleen voor het persoonlijk gewin. Hoe krijgen we weer compassie voor de ander? Een wie kan het tij keren?
Inmiddels is er een nieuwe generatie. Zij zijn geboren in de digitale wereld. Dankzij het Social web weten zij samen problemen op te lossen. De scholierenstaking was in een mum van tijd georganiseerd dank zij Hyves.
Carl Rohde geeft aan dat wij midden in die globalisering staan en dat sociale diensten moeten proberen om mensen te empoweren. Sociale diensten zijn het cement die de middenklasse kan bijeenhouden.
Empowerment is een methode om mensen te helpen het leven te geven dat ze het liefste willen. Het zorgt ervoor dat men leert én krijgt wat men wil. Het verhoogt het bewustzijn en laat mensen specifieke kennis en vaardigheden opdoen zodat ze hun eigen leven in handen nemen. (Bron: Wikipedia)
3 juni / 11:25 - Alexander Rinnooy Kan
Hoe staat ons schip de BV Nederland ervoor?
Voorzitter SER
Er is alle reden om scherp aan de wind te varen, zegt SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan op film tegen Divosa-voorzitter René Paas. De economische en de ecologische crisis dwingen ons om fundamentele keuzes te maken.
Nederland heeft volgens de SER-voorzitter de mogelijkheden weer sterk uit de crisis te komen, mits participatiebevordering de kern blijft van ons arbeidsmarktbeleid. Op lange termijn zullen er tekorten ontstaan op de arbeidsmarkt en dan “is het essentieel dat we mobiliseren wat er te mobiliseren valt”.
Ambitie, talent en motivatie
Rinnooy Kan ziet twee groepen waar we nog aan zouden moeten trekken en sleuren. Ten eerste de ouderen; hun arbeidsmarktpositie is uitermate slecht. “Ik vind het een van de resterende kernzwaktes van onze economie. De participatie van ouderen is stijgend, maar nog lang niet zo hoog als hij zou kunnen en zou moeten zijn.” De oplossing ligt in bijscholen. Te veel ouderen worden inflexibel gemaakt, denkt de SER-voorzitter. Hij vindt het een groot misverstand dat ouderen niet zouden willen en kunnen bijscholen. “Echt onzin!”.
Een tweede groep mensen die onze aandacht nodig heeft, zijn de mensen met een beperking. Juist in deze categorie zitten volgens Rinnooy Kan nog heel veel mensen met ambitie, talent en motivatie. En het is zonde om daar niets mee te doen: “We moeten mensen met talenten de kans geven om productief te worden.”
Rendement
Participatie blijft dus het speerpunt voor de komende jaren. En wat betreft die ambitie ziet Rinnooy Kan ook een rol weggelegd voor de sociale partners. Er zijn volgens hem kerntaken die niet delegeerbaar zijn omdat de risico’s te groot zijn, maar waar taken wél te delegeren zijn, moet het zeker gebeuren. “Ik bespeur bij werkgevers en werknemers de wens om actief betrokken te zijn bij de eerste periode van werkloosheid”, zegt hij daarover.
Investeren in mensen is goed, besluit Rinnooy Kan. Het draagt bij aan de economie en levert mensen arbeidsvreugde op. “Het rendement op participatiebeleid is hoog”, constateert hij dan ook. En daar waar er voor een kleine deelcategorie geen ‘economisch’ rendement is, betekent investeren vooral een bijdrage aan onze beschaving.
Interview Rinnooy Kan from Divosa on Vimeo.
3 juni / 11:40 - Marco Wilke
Het moment
Associé BMC, Directeur Drechtwerk, tevens Kroonlid SER
Het roer moet om voor de sociale zekerheid. Marco Wilke geeft voedsel voor uw gedachte. Het zal hier en daar provocerend zijn.
Waarom nu een goed moment?
- Turbulentie economie
- Ruim 10 jaar ‘SUWI-gemodder’
- Geweldige druk om overheid efficiënter te laten presteren. Veel bezuinigingen komen er aan.
- Politiek? Hangt af van volgende week ...
Marco Wilke pleit voor een nieuwe aanpak voor inhoud en structuur van de sociale zekerheid. Gemeenten, en Divosa, houden zich bezig met de organisatie, de politiek met de inhoud. Divosa moet zich ook met de inhoud gaan bezig houden. De organisatie mag een opvatting hebben over de inhoud.
En kijk naar de toekomst. Kijk zeker niet terug naar het verleden. In 2008 is de crisis ingezet. Beleidsmakers riepen dat de jeugdwerkloosheid weer zou oplopen. In de jaren 80 was dat het geval. Volgens Marco Wilkes zullen de problemen zullen zich voordoen bij ouderen, en niet de jongeren.
Wat zou de inhoudelijke agenda zijn?
- Onderkant van de arbeidsmarkt komt beter aan de bak door het minimumloon af te schaffen. Dan zijn werkgevers bereid om mensen in dienst te nemen.
- Introduceer een basisinkomen dat onder het sociaal minimum zit.
- Korte loongerelateerde werkloosheidsverzekering
- Iedereen laten re-integreren die er voor kiezen. Degene die er niet voor kiest, krijgt een basisinkomen onder sociaal minimumniveau.
Marco Wilke stelt de volgende organisatorische agenda voor
- Afschaffen WWB, Wajong en SW
- Opheffen UWV en sociale uitkeringsfunctie van sociale diensten
- Belastingdienst en SVB voeren basisinkomen en loongerelateerde WW uit
- Re-integratiewerk wordt door de gemeenten uitgevoerd in een door hen zelf uitgekozen organisatievorm.
En wat is de essentie voor de burger?
- Basisinkomen is te weinig, mensen zullen zelf voor een aanvullend inkomen zorgen
- Aanvullend inkomen alleen via re-integratie op basis van wederkerigheid
- Zware toets nodig voor selectie onoverbrugbare beperkingen.
Marco Wilke eindigt met de boodschap “ga uit van zelforganiserend vermogen van mensen”.
Presentatie Marco Wilke (pdf, 740 kB)
Marco Wilke from Divosa on Vimeo.
3 juni / 11:55 - René Paas
Scherp aan de wind
Voorzitter Divosa
“Het zijn weerbarstige tijden”, zegt René Paas, voorzitter van Divosa. “Het aantal bijstandsgerechtigden stijgt en blijft stijgen.” Inmiddels gaat het dubbel zo hard: in het afgelopen kwartaal zijn er net zo veel mensen in de bijstand gekomen als vorig jaar in zes maanden. “Veel mensen zien hun toekomst aan scherven vallen en melden zich ontredderd op het werkplein. Ze moeten zich herbezinnen op de koers in hun leven”, schetst Paas de dagelijkse realiteit van heel veel mensen.
En het wordt er op korte termijn niet beter op. “Realiseer je dat de crisis is geblust met een enorme bak belastinggeld. En wie naar Griekenland kijkt, realiseert zich dat we echt moeten bezuinigen.” Onder politieke partijen is daar dan ook enorme consensus over.
Transparant
Deze tijd, de tijd van bezuinigen, is de tijd van keuzes maken. “Dit is het moment om onze inspanningen onbarmhartig tegen het licht te houden”, zegt Paas daarover. Wat werkt voor wie, is dan de vraag. Want, “als we onszelf professionals noemen, dan moeten we ook naar onze eigen interventies durven kijken”. Een manier waarop we naar ons werk kijken en daar inzicht in bieden, is de Divosa-monitor. Paas is dan ook dankbaar dat ook dit jaar weer veel Divosa-leden de vragenlijst hebben ingevuld.
Uit de Divosa-monitor blijkt dit jaar dat we het als sociale diensten goed doen. We hebben talloze mensen geholpen en zetten het re-integratiegeld steeds meer in voor tijdelijke loonkostensubsidies, sociale activering en scholing. “We zijn een sector die volwassen wordt, die aan het fijnslijpen is. We zeilen dus al scherp,” vat Paas de monitor samen.
Volle kracht vooruit
Maar wie scherp wil zeilen, heeft wel goed materiaal en een goede bemanning nodig. “Het is een misverstand dat je pijnloos kunt bezuinigen”, zegt Paas. “Het hakt erin bij mensen met een slechte positie op de arbeidsmarkt.” Bovendien keren die bezuinigen zich uiteindelijk weer tegen de snoeiende overheid, want structureel uitkeringen uitbetalen is uiteindelijk veel duurder. Zeker op het moment dat die mensen straks eigenlijk weer prima aan het werk zouden kunnen als de economie weer aantrekt.
Paas pleit nog eens voor het alternatief. “Je kunt een uitkering ook zien als een sprinplank voor een beter leven.” Wie investeert in mensen, verdient dat uiteindelijk ook weer terug. Dus: “De Divosa-monitor laat zich lezen als een dringend advies aan onze politici.”
René Paas from Divosa on Vimeo.
3 juni / 12:20 - Liesbeth Vos
Van dobberen naar koersen: kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt
Voorzitter College van Bestuur Friesland College
Modern beroepsonderwijs is niet in de schoolbanken zitten, boeken voor je neus krijgen, in het derde jaar stage lopen en dan pas te ervaren hoe het is om in bijvoorbeeld een ziekenhuis te werken.
In het beroepsonderwijs van nu doen jongeren veel eerder praktijkervaring op, zodat er geen verkeerde keuze maken. Bijvoorbeeld door traineewerkplekken aan te bieden. Jongeren lopen geen stage, maar gaan gewoon als werknemer aan de slag bij een bedrijf. Het doel is meer werkervaring krijgen en een hoger niveau bereiken voordat de jongeren op de arbeidsmarkt komen.
Dit vergt een hele andere manier van werken. Samenwerking tussen gemeenten en ROC’s is belangrijk. ROC’s zijn groot en hebben een imagoprobleem. Hier moeten zij wat aan doen door bijvoorbeeld het programma aan te passen aan jongeren. Doorwerken in augustus, zomervakanties zijn niet langer meer heilig, en leerlingen meerdere keren per jaar laten instromen in plaats van alleen in september.
Liesbeth Vos pleit voor minder structuur en meer cultuur bij de Werkpleinen. Niet communiceren via tussenpersonen, maar directe contacten. Problemen niet oplossen in vergaderingen en commissies maar op de plek zelf. Haar voorstel is om de Werkpleinen in de scholen te zetten. ROC’s en Werkpleinen pakken samen dingen op. Bezuinigingen kunnen doorgevoerd worden zonder dat iemand daar wat van merkt. Ook kunnen Werkpleinen de contacten benutten die ROC’s hebben met werkgevers.
3 juni / 16:45 - Pacelle van Goethem
Met overtuigingskracht volle koers vooruit
Vergroot je invloed en overtuigingskracht. Alleen jij kunt zeggen wat je denkt!
Overtuigingsexpert.
Hoe krijg je altijd gelijk in een vergadering? Hoe krijg je zoveel mogelijk gasten op je barbecue? En hoe week je die belangrijke informatie los? Wie weet te overtuigen, kan een stuk verder komen in deze wereld. En het leuke is … je kunt het in twee minuten leren.
Psychologe Pacelle van Goethem weet alles over volgzaamheid. Binnen haar wetenschapsgebied is er ook al veel bekend over dit onderwerp. Zo is onderzocht dat mensen die in driedelig pak door rood lopen, vaak veel volgers krijgen, terwijl dezelfde man in vrijetijdskleding dat nooit zal overkomen.
Het grote geheim achter overtuigen is ontspannen zijn. Wie wil overtuigen moet zelf ontspannen zijn én de ander ontspannen Hoe je dat doet? Tip 1: Wees een autoriteit, want “daar nemen mensen altijd klakkeloos van aan”. Je stem en gedrag heeft hier grote invloed op. Gedraag je dus als een koning en niet als een knecht. En zet een lage stem op.
Tip 2: Wees een vriend. “Als een vriend een leuk Parijs hotelletje weet, dan neem je dat aan. Vrienden hebben immers het beste met je voor.” Dus wees aardig tegen mensen en zet een hoge stem op, adviseert van Goethem tot slot aan de mensen die deze stijl kiezen.
4 juni / 09:30 - Geert Chatrou
Fluitend de dag door
Geert Chatrou, professioneel kunstfluiter en drievoudig wereldkampioen, fluit 'What a Diff'rence a Day Made'.
Geert Chatrou from Divosa on Vimeo.
4 juni / 09:40 - Marco Florijn
Hoe vaart Leeuwarden scherp aan de wind?
Wethouder Werk & Inkomen Gemeente Leeuwarden & Politiek Bestuurder 2009
Marco Florijn, wethouder van de gemeente Leeuwarden, praat op de zeepkist over piramides en koninkrijken. “Deze zaal moet een van de belangrijkste veranderingen binnen onze overheid mede gaan vormgeven”, begint hij. Een verandering waarvoor het noodzakelijk is om piramides stuk te slaan en koninkrijkjes te democratiseren.
In een goede sociale dienst staat de mens centraal en niet de organisatie, stelt Florijn. In Leeuwarden zijn ze die beweging aan het maken met de Amaryllisgroep. Florijn: “We willen met 15 instellingen de grenzen van onze organisaties doorbreken zodat we mensen vanuit hun eigen kracht een stapje vooruit kunnen helpen.” Want daar gaat het om: elk mens, elk individu is op zoek naar een stapje vooruit.
Maar wie samenwerkt, heeft altijd koudwatervrees. “We vinden onze eigen piramide altijd indrukwekkender.” Maar durf ook je eigen koninkrijk te vernietigen als dat de klant beter helpt. Een werkplein is prima. Maar je kunt jongeren soms ook op school helpen of op internet, denkt Florijn. En soms moet je de wijken in, en soms ook helemaal niet.
Er staan nu heel wat koninkrijken op de tocht, maar wie werkt vanuit zijn eigen kracht zou daar geen problemen mee moeten hebben. Florijn kijkt reikhalzend uit naar die ene regeling voor de onderkant waar gemeenten meer verantwoordelijkheden mee zouden krijgen. “Het is simpeler en ontzettend veel effectiever.” Maar tegelijkertijd zouden sociale diensten ook land moeten afstaan. “Wij doen de uitkeringsadministratie voor 3700 uitkeringsgerechtigden terwijl we veel beter zijn in kleine knoopjes leggen in de wijken.”
Meer weten? Bezoek Marco Florijn op zijn digitale zeepkisten:
- Linkedin: nl.linkedin.com/pub/marco-florijn
- Hyves: marcoflorijn.hyves.nl
- Twitter: twitter.com/marcoflorijn
- Facebook: www.facebook.com/mflorijn
- Persoonlijke website: www.marco-florijn.nl
- PvdA persoonlijke pagina: www.pvdaleeuwarden.org
- Marco Florijn op YouTube: www.youtube.com
Presentatie Marco Florijn (pdf, 449 kB)
4 juni / 10:00 - Luc Kupers
Alle hens aan dek
Secretaris OCMW Gent België
België heeft ook een eigen Divosa: VVOS. VVOS staat voor Vereniging van Vlaamse OCMW-secretarissen. Het grootste verschil is dat VVOS een vrijwilligersorganisatie is. VVOS en Divosa trekken regelmatig samen op in studiereizen.
Luc Kupers is directeur van OCMW Gent en legt uit hoe de Belgische sociale zekerheid is georganiseerd. Er zijn drie niveau’s:
- Federaal niveau (POD MI, RIZIV)
- Vlaams niveau (Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin)
- Lokaal niveau (OCMW en gemeente)
Lokaal zijn er twee lagen: de gemeente en OCMW. OCMW een op zichzelf staande organisatie. Een klassieke sociale dienst die zich ook met ouderenzorg bezighoudt.
Gent was in de 16e eeuw de grootste stad van Europa, nu 2de grote stad van Vlaanderen. Het heeft 243.155 inwoners, 40% 60-plussers, 10% is werkloos waarvan een kwart landurig. In 2009 is het aantal steungerechtigden met 15% toegenomen.
Onderwerpen die nu spelen bij OCMW is sociale activering en arbeidsactivering, migratie, kinder- en generatiearmoede, energie en duurzaamheid, groei en motivatie.
Presentatie Luc Kupers (pdf, 1,19 MB)
4 juni / 10:20 - Evelien Tonkens
Actief burgerschap als schokdemper in een turbulente verzorgingsstaat
Bijzonder hoogleraar Actief Burgerschap (afdeling Sociologie en Antropologie)
Universiteit van Amsterdam
De verzorgingsstaat is veranderd, vertelt Evelien Tonkes. Ging het vroeger om dienstverlening, nu gaat het om activering. Ging het vroeger om rechten, inmiddels gaat het om plichten. Waren burgers vroeger passieve uitkeringsontvangers, nu moeten zij een actieve rol oppakken en iets terugdoen. Dat betekent niet dat de overheid zich aan het terugtrekken is. Integendeel: de overheid is een uitnodigende en verbindende overheid aan het worden en biedt burgers daarin een belangrijke rol.
De Wmo en de Wwb zijn belangrijke wetten om die verbindende en uitnodigende rol van de overheid waar te maken. “Beide wetten gaan over dezelfde groep mensen en dezelfde soort idealen”, zegt Tonkes. “Beide wetten gaan over participatie.”
De Wmo heeft vrijwilligers nodig. De Wwb kan vrijwilligers bieden. Het goede nieuws is dat mensen (ook bijstandsgerechtigden) graag vrijwilligerwerk doen. Uit onderzoek blijkt immers dat iedereen graag hulp wil geven (en liever geen hulp wil ontvangen). “Er is een altruïstisch overschot”, zegt Tonkes daarover. “Mensen vinden het prettig om iets voor anderen te kunnen betekenen. Mensen ontlenen daar eigenwaarde aan omdat ze uit hun afhankelijke rol kunnen stappen.”
Hoe zorg je nu dat bijstandsgerechtigden met plezier dat vrijwilligerswerk oppakken dat zo hard nodig is. Vanuit onderzoek kan Tonkes twee tips geven. Ten eerste: mensen willen graag erkenning voor de verantwoordelijkheden die ze al hebben, voordat ze de bereidheid hebben om iets anders te doen. Geef hen die erkenning, het maakt hen ontvankelijker voor de vraag om meer verantwoordelijkheden op te pakken. Ten tweede: het is geen probleem om mensen te verplichten tot vrijwilligerswerk als je ze maar een een aantal keuzemogelijkheden geeft. Het gaat erom dat mensen gezien worden als persoon en dat hun belangstelling een plek krijgt. Wie deze tips navolgt, is de ware uitnodigende overheid.
Presentatie Evelien Tonkes (pdf, 82 kB)
4 juni / 11:15 - Djeevan Schiferli
Verbeeldingskracht is belangrijker dan kennis
Business Development Executive Watermanagement IBM
Regels voor revolutionairen: durft te dromen, kom uit de comfortzone en zet net even dat stapje. Pas dan kom je tot innovatie. Aan de hand van voorbeelden laat Schiferli zien wat innovatie is. De muziekindustrie, de wereld van het circus, Happy shrimpfarms, Amazon.com, het LOFAR-project en Dutch Delta Design 2012.
Jij bent degene die de stap kan zetten. Heb oog voor de omgeving en zorg dat je mensen mee krijgt.
Enkele voorbeelden:
Djeevan Schiferli from Divosa on Vimeo.
4 juni / 11.35 - Schrijversduo gebroeders Meester
Geluksgevoel en het ervaren van zin in je leven
De broeders Meester maken de zaal gelukkig met 2500 jaar aan filosofische kennis. Want wat vertelt Wittgenstein over het werk van sociale diensten? En hoe zou Nietzsche tegen bijstandsgerechtigden aankijken?
4 juni / 12:00 - Afsluiting door René Paas
Een betere wereld in 15 minuten
René Paas, voorzitter van Divosa, sluit het voorjaarscongres in Leeuwarden af. “Het is het eind van twee prachtige dagen”, zegt hij in een zomerse stad dat een perfect decor vormde voor de samenkomst van managers en medewerkers van sociale diensten.
“Het is een congres waar we sterk op zoek waren naar richting”, zegt Paas. “We zitten met een crisis die zijn tanden laat zien. En de bezuinigen zijn slecht nieuws voor de mensen die het treft, de belastingbetaler die uitkeringen moet blijven betalen en voor Nederland die de arbeidskrachten zo hard nodig heeft.”
Paas was gegrepen door het feit dat Rinnooy Kan zei dat je naast economische redenen ook ethische redenen hebt om in mensen te investeren. Marco Florijn leerde ons de mens centraal te stellen en niet de piramide. “Het zijn voornemens die we kunnen vasthouden als we het congres verlaten.”
“De dichter Rutger Kopland schreef ooit: onze dromen zullen wijken voor de feiten. Nooit andersom, nooit andersom.” Maar volgens Paas zijn we geen mooiweerzeilers en zullen we dat nooit laten gebeuren. “Juist nu de feiten lijken te dwingen tot schrale dienstverlening. Juist nu kunnen we laten zien dat we idealen hebben en dat we niet voor niets ooit voor dit werk gekozen hebben.”
René Paas from Divosa on Vimeo.
Afsluitende act - Nadine
Nadine from Rob Vermaas on Vimeo.
4 juni / 12:15 - Bekendmaking Congresstad 2011
Volgend jaar vindt het voorjaarscongres plaats in Maastricht: 9 en 10 juni 2011.
Presentaties workshops
- OCMW Genk (pdf, 1,04 MB)
- ARGE Köln (pdf, 275 kB)
- Viborg Kommune (pdf, 118 kB)
Foto-impressie
Meer foto's van het congres vindt u op de fotowebsite www.flickr.com.















































