Verslag najaarscongres VNG/Divosa 2009

Meer dan ooit! Kansen verbinden

Hoe blijven we, ondanks oplopende werkloosheidscijfers en dreigende bezuinigingen, trouw aan onze missie om er voor alle burgers te zijn die zich om de één of andere reden niet zelf kunnen redden? Voor welke mensen kunt u er zijn in een tijd van dalende budgetten? Met welke partners komt u tot succesvolle samenwerking? En hoe doen ze dat in andere gemeenten? Hoe inventief wordt er in het land omgegaan met alle veranderende en nieuwe wetgeving? En..welke toekomstvisie legt ú neer, in het licht van de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen, over uw locale sociale beleid?

Programma 12 november 2009

Locatie: De Flint in Amersfoort

09.45 - Opening door dagvoorzitter Twan Huys

10.00 - Amersfoort, stad met de Beste Sociale Dienst van Nederland, Arriën Kruyt

Arriën Kruyt neemt ons mee in de vroegere tijden van Amersfoort. Ook toen was er armoede en probeerden stadsbestuurders de armoede te bestrijden. Zo werd in 1390 in het Sint Pietersgasthuis gesticht. In die tijd waren de armen ook onzichtbaar. Regenten en regentessen lieten zich veelvuldig portretteren. Een uitzondering is het schilderij van Hendrik Jan Wolter, Gastelingen St. Pieters- en Bloklandsgasthuis uit 1899, dat nu hangt in museum Flehite in Amersfoort. Armen hadden geen kansen en waren afhankelijk van hulp van stadsbestuurders.

Kansen zijn er nu veel meer. Mensen kunnen aanspraak maken op uitkeringen. “Hoe kunnen we mensen meer kansen geven?” Arriën Kruyt pleit voor meer samenwerken. Want waarom is de sociale dienst van de gemeente Amersfoort de beste sociale dienst? Een belangrijke factor is samenwerken. Zo werkt de sociale dienst samen met het UVW en de SVB. Maar men kijkt ook over de gemeentegrenzen heen. De arbeidsmarkt houdt namelijk niet op bij gemeentegrenzen.

Mensen kansen geven: als sociale dienst kan je dat niet alleen. Werk nauw samen met schuldhulpverlening, ROC’s, voedselbanken, kledingbanken, etc.  "Alleen onderwijs ontbreekt nog", volgens de wethouder. "Zij kunnen een belangrijke signaleringsfunctie hebben naar de sociale dienst toe".

Divosa najaarscongres Arriën Kruyt from Rob Vermaas on Vimeo.

10.10 - Mogelijkheden en beperkingen van beleid in tijden van crisis, Paul de Beer

Gepast pessimisme vraagt om heldere keuzes.

Paul de Beer, bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen, is een pessimist. Terwijl er door heel Nederland een zucht van verlichting gaat omdat we zonder al te hoge werkloosheid door de crisis lijken te komen, gelooft hij dat het alleen nog maar erger wordt. De werkloosheid zal volgens De Beer sterk oplopen. Bovendien denkt hij dat die werkloosheid ook nog eens van lange duur zal kunnen zijn, want de vergrijzing gaat ons niet redden. “Het effect van de vergrijzing valt vooralsnog in het niet bij dat van de crisis”, stelt hij.

Dit doemscenario vereist dat de overheid en sociale partners de koppen bij elkaar steken en zo snel mogelijk moeten handelen, vindt De Beer. En ook de gemeenten moeten voorbereid zijn, want de kans is groot dat die het probleem op het bord krijgen. “En dat kan wel eens een stuk sneller gebeuren dan bij eerdere crises.” Immers, de duur van de WW is verkort en een grote groep mensen, zoals zzp’ers en flexwerkers, heeft überhaupt geen recht heeft op een WW-uitkering. En dat in een tijd dat er ook nog eens omvangrijke bezuinigen zijn aangekondigd…

Zoals het een pessimist betaamt, heeft De Beer ook geen oplossing voorhanden. Gemeenten kunnen volgens hem de aandacht concentreren op de meest kansrijke groepen of juist de meest kansarme groepen in het bijstandsbestand. Een derde mogelijkheid is om het allebei te doen. Maar: “Laat ik er niet omheen draaien: elke keuze is feitelijk de verkeerde. Wat een sociale dienst de komende tijd ook zal doen, het zal nooit goed zijn. Het deugt  nooit.”

Zelf heeft De Beer wel een voorkeur: investeren in jongeren en kansrijke groepen. Zij hebben immers de beste kansen op de arbeidsmarkt. “Het heeft het voordeel dat je zichtbare resultaten kunt tonen en dat je bespaart op uitkeringen.” Aandacht voor de kansarme groepen zou zich moeten beperken tot sociaal beleid. En: “Ik weet dat het bijna vloeken in de kerk is, maar voor ouderen pleit ik voor een eenmalig generaal pardon: verlaag de AOW-leeftijd voor deze groepe tijdelijk naar 55 jaar!”

“Het is laatste tijd populair om te zeggen dat de crisis ook kansen biedt”, besluit De Beer. “Maar onze kansen worden beperkt, we maken een periode van beperkte armslag door.” Het enige adagium is scherpe keuzes maken, want “geen keuze maken pakt uiteindelijk nog slechter uit.”. Sociale diensten zullen volgens hem de komende tijd heel veel kritiek te verduren krijgen, wat ze ook doen. “Ik wens u daar veel sterkte in.” Dat is dan toch weer een warme afsluiting na een koud begin.

Divosa najaarscongres 2009 Prof.Dr.Paul de Beer from Rob Vermaas on Vimeo.

Download de presentatie van Paul de Beer
Download de lezing van Paul de Beer

^ Terug naar boven

10.35 Kansen verbinden – Jetta Klijnsma

Jetta Klijnsma kan helaas niet bij het najaarscongres aanwezig zijn in verband met het kamerdebat dat vandaag plaatsvindt over de AOW. Zij spreekt een videoboodschap in. Als eerste feliciteert zij de gemeente Amersfoort met de beste sociale dienst van Nederland.

Sociale diensten en gemeenten zorgen ervoor dat de burger alles krijgen op het gebied van inkomen en werk. Op de werkpleinen, samen met het UWV maken medewerkers er iets moois van. De loketten staan wijd open voor onder andere jongeren, ondernemers en mensen met schulden.

Het motto van dit congres is “Meer dan ooit kansen verbinden”. Voor Jetta houdt dit in “er gezamenlijk voor staan”. Iedereen, zowel werkgevers, werknemers en onderwijs. En gemeenten hebben alles in huis om mensen goed te bedienen. Ze hebben korte lijnen, intern, maar ook lijnen met organisaties buiten het stadhuis. Verder wil de staatssecretaris de klemtoon leggen op schuldhulpverlening. Schulden zijn nog lang niet opgelost. Zeker in een economische recessie komen steeds meer mensen de problemen. Schuldhulpverlening krijgt veel aandacht van de overheid. Deze hulpverlening moet goed geregeld worden zodat mensen die in problemen zitten niet langer dan vier weken hoeven te wachten op helderheid.

De staatsecretaris is onlangs ook mee geweest met de Jeugdkaravaan. Zij heeft veel geleerd hoe jongeren worden begeleid en opgevangen. Belangrijk is het dat jongeren niet thuis op de bank blijven zitten maar mee gaan doen.

Verder doet Jetta Klijnsma nog een oproep: "Vraag ESF middelen aan. Laat dat geld niet liggen!"

Jetta Klijnsma besluit haar videotoespraak. “Fijn dat René het stokje van Tof heeft overgenomen en ik kijk uit naar de samenwerking” en “ Blijf uw inzetten voor de mensen om wie het gaat.”

^ Terug naar boven

10.55 - Meer dan ooit? Juist ook nu! Ondernemen met personen met een afstand tot de arbeidsmarkt; De winstverdriedubbelaar, Frank Visser

Frank Visser werkt voor Philips en begint met de historie van Philips: de scholing van medewerkers, het opzetten van een studiefonds, een kleuterschool, een lagere school en een polikliniek. Ook in het sociaal en cultureel leven in Eindhoven had Philips invloed. Nu is inmiddels Philips een wereldwijd bedrijf.

De jaren tachtig stonden in het teken van het bestrijden van langdurige werkloosheid en sociale uitsluiting. Philips heeft toen een jeugdwerkloosheidsplan opgesteld zodat zij jongeren een opleiding en werkervaringsplaatsen konden bieden. Dit heeft de basis gevormd voor het werkgelegenheidsplan van Philips. Dit is geen liefdadigheidswerk, maar businessnoodzaak.

Het werkgelegenheidsplan is voor personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Doelgroepen zijn langdurig werklozen, herintredende vrouwen, allochtonen, maar ook hoger opgeleiden met een zwakke positie op de arbeidsmarkt. Inmiddels heeft Philips Employability Center zo’n twaalfduizend kandidaten begeleid waarvan zeventig procent is uitgestroomd naar betaald werk. Philips stimuleert dat mensen zelf het heft in handen nemen.

Het werkgelegenheidsplan is ook om eigen personeel te scholen. Met een leerwerktraject doen medewerkers ervaring op op de werkvloer en ze krijgen een opleiding onder werktijd. Daardoor leidt Philips beperkt productieverlies.

Philips werkt veel samen met werkpleinen, UWV’s en gemeenten. Daarbij wil Frank Visser het volgende opmerken. Positief is dat het nu 1 loket is geworden, maar hij krijgt de indruk dat het achter het loket nog een chaos is. Als een bedrijf heb je daar wel last van. Het werkgelegenheidsplan staat daarnaast onder druk door de crisis. Aanvullende financiering is nodig. Philips ziet graag een standaard budget per kandidaat. Nu is het moeilijk om afspraken te maken. Frank Visser pleit voor transparante afspraken maken, zodat de uitkomst te voorspellen is. Verder komen kandidaten soms te vroeg om een werkgelegenheidplek. Het blijkt dat werknemersvaardigheden ontbreken. In een voortraject kan hier al  aandacht aan besteed worden.  Philips wil graag samenwerken op individueel kandidaatniveau. Bij onzorgvuldige selectie krijgt Philips soms te maken met voortijdige uitval. Daarom wil Philips zelf meeselecteren. Gemeente spelen ook een actieve rol. Door samenwerking hou je kandidaten beter binnen boord.

Concluderend: personen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen van grote waarde voor ondernemingen zijn. Voorwaarde is wel dat alle ketenpartners vanuit een comakership-gedachte optimaal samenwerken om kandidaten maximaal faciliteren.

Divosa najaarscongres 2009 Frank Visser from Rob Vermaas on Vimeo.

11.45 - Presentatie Divosa-monitor 2009, René Paas

René Paas, voorzitter Divosa rijkt de nieuwe Divosa-monitor uit aan Hans Spigt, wethouder sociale zaken gemeente Dordrecht & voorzitter commissie Werk & Inkomen VNG

René Paas, voorzitter van Divosa, is trots als hij de nieuwste Divosa-monitor presenteert. “De afgelopen jaren is het aantal bijstandsgerechtigden sneller gedaald dan de prognoses.” En intussen hebben heel veel mensen stappen gezet om verder te komen in het leven. “Jullie weten als geen ander hoe waardevol dat is.” Hij betreurt dan ook dat gemeenten reïntegratiegelden moeten inleveren. De “fabels” dat gemeenten het geld niet opkrijgen deugen volgens hem niet. “Wie snijdt, snijdt in een heel dun varken.”

Paas weet dat sociale diensten het de komende jaren moeilijk gaan krijgen. Maar hij is niet zo pessimistisch als hoogleraar De Beer die eerder deze dag een presentatie gaf. De geleerden zijn volgens Paas verdeeld over de economische vooruitzichten. Er zijn er dus ook genoeg die licht zien aan het eind van de tunnel. En dus is het goed om niemand af te schrijven: “Je moet onderhoud blijven plegen aan de groep die slechte kansen heeft.”

Divosa Najaarscongres 2009 René Paas from Rob Vermaas on Vimeo.

“De Monitor helpt gemeenten om in deze crisis eigen keuzes te maken. De bijstandswet is niet voor niets gedecentraliseerd. Gemeenten zijn de plek bij uitstek waar je maatwerk kunt leven. Laten we niet dommig de prioriteiten vanuit Den Haag klakkeloos volgen. Maak je eigen afwegingen, maak je eigen keuzes”, herhaalt Paas de centrale boodschap van de Monitor.

Overhandiging van de Divosa Monitor 2009

Reactie Hans Spigt
In Dordrecht waar Hans Spigt wethouder van Sociale Zaken is, zien ze de werkloosheid hard oplopen. Dat is de reden waarom ze er daar voor kiezen om nu eerst op de kansrijken in te zetten. “Dit zijn mensen met een dijk aan werkervaring, dit zijn de mensen die we straks nodig hebben om het vakmanschap te onderwijzen aan anderen. Daarvoor moeten we afspraken maken met sectoren om hen aan de slag te houden.”

Divosa najaarsconges 2009 interview from Rob Vermaas on Vimeo.

In Spigt kiest de gemeente dus heel bewust. En Spigt is blij dat dit kan. Maar die vrijheid staat volgens hem wel onder druk. “We hebben een participatiebudget, maar vanuit zowel de kamer als het kabinet worden er stukjes afgehaald. Zij willen niet dat gemeenten bepalen waren de prioriteiten liggen. Als wij de opdracht krijgen om mensen aan het werk te krijgen en vervolgens oekazes over ons heen krijgen over hoe we dat moeten doen, dan gaat het fout lopen.” En dus is zijn devies: “Benut je eigen creativiteit. Doe niet de Haagse discussie over in je eigen stadhuis.”

Twan Huys in gesprek met René Paas en Hans Spigt

* Meer informatie over de Divosa-monitor 2009

^ Terug naar boven

12.30 - Empowered by Passion: Passie bij slecht weer en tegenwind.  Inspirerende voordracht van een ‘buitenstaander’ over passie,  Ilco van der Linde 

Ilco van der Linde, groot in de wereld van muziek en belevingscommunicatie, heeft vier lessen voor zichzelf die ook bij sociale diensten kunnen werken. 

Les één: zorg goed voor jezelf, dan kun je ook voor anderen zorgen: “Als de bron opdroogt, sterft de rivier”, zegt Van der Linde daarover. Details zijn daarbij heel belangrijk. Bob Marley had niet jong hoeven te sterven als hij op tijd aandacht had gehad voor een wond aan zijn teen die uiteindelijk uitliep op kanker.

Les twee: Don’t give up the fight, zoals Bob Marley al zong. Ook al zijn processen langdurig en energievretend, ook al zijn er momenten waarop je het een klein beetje wil opgeven, blijf dan doorzetten. Net als een voetballer die met één teen een winnend doelpunt weet te scoren. “Don’t give up the fight. Doe het hele traject en krijg de kick van het resultaat.”

Les drie: “Laten we ophouden om overal tegen aan te piesen.” Zo simpel is het. Wie iets wil veranderen, moet het hart van een ander mens kunnen raken. En dat doe je niet met negatieve verhalen. Van der Linde geeft een voorbeeld: mensen weten dat roken slecht is, maar ze gaan er toch mee door. Feiten doen er dus niet toe: “Mensen hebben alle informatie al in hun hoofd. Je kunt het herhalen, maar beter is om hen te verleiden iets te veranderen.”

Les vier: Heb vertrouwen, want dat is de olie van elk apparaat. Van der Linde is het daarom ook niet eens met De Beer die tijdens dit congres een somber economisch toekomstbeeld schetste. Van der Lindes prognose is dat het goed zal komen met de economie. En waarom? “Optimisme in zichzelf is de reden. Als we gevangen worden door de feiten, dan hebben nergens meer kracht voor, dan praten we elkaar de put in en komen we er niet meer uit.” Keer die selffulfilling prophecy dus om, stelt Van der Linde, en laat het mechanisme voor jou werken. “Als mensen erin geloven, dan gaan ze ernaar handelen en dan komt het vanzelf.”

Divosa Najaarscongres 2009 Ilco van der Linde from Rob Vermaas on Vimeo.

^ Terug naar boven

Foto-impressie van het najaarscongres

^ Terug naar boven